Zarządzanie produkcją w praktyce

DFMEA (Design FMEA) - Metoda FMEA przeprowadzania dla wyrobu (konstrukcji, projektowania). Może dotyczyć całego produktu lub jego zespołów czy też podzespołów lub jego części. FMEA konstrukcji jest ukierunkowana głównie na optymalizację niezawodności produktu. W wyniku jej przeprowadzenia uzyskuje się informacje o silnych i słabych punktach wyrobu. Pozwala to na poczynienie ewentualnych oszczędności zanim jeszcze wyrób będzie produkowany lub skierowany do wykonania partii próbnej. Im wcześniej zostanie podjęta decyzja o wykonaniu analizy, tym koszty potencjalnych strat są niższe. Przeprowadzenie FMEA konstrukcji - DFMEA (wyrobu) zalecane jest w przypadku, gdy:

1. na rynek wprowadza się nowy wyrób,
2. wyrób w znacznej części jest zmodyfikowany,
3. zastosowano nowe materiały lub technologie,
4. pojawiają się nowe możliwości stosowania wyrobu,
5. niedopuszczalne jest pojawienie się jakiejkolwiek wady wyrobu,
6. wyrób jest eksploatowany w szczególnie trudnych warunkach,
7. produkcja wyrobu wiąże się ze znacznymi inwestycjami.

Diagram Pareto-Lorenza - Narzędzie jakości stosowane dla danych liczbowych. Diagram Pareto służy do przedstawienia ważności udziału każdego czynnika (przyczyny) na całkowity efekt (skutek). Dzięki tej analizie można uszeregować czynniki od najczęściej do najrzadziej występujących, co pozwala oddzielić ważne aspekty problemu/zagadnienia od mało istotnych. Zasadę, która towarzyszy tej analizie można określić jako relację kilku znaczących elementów ze wszystkich (około 80%) wobec niewielu nieistotnych (około 20%). 20% przyczyn wywołuje 80% skutków, np. 20% wszystkich klientów przedsiębiorstwa przynosi mu 80% zysków, czyli pozostałe 80% klientów tylko 20% zysków.

Diagram pokrewieństwa - Nowe narzędzie jakości, wykorzystywane w sytuacjach, gdy jest duża ilość danych o charakterze jakościowym, które rozproszone trudno jest analizować. Dzięki diagramowi pokrewieństwa można te dane posegregować we wspólne zagadnienia tematyczne, co niewątpliwie wpływa na przejrzystość ich prezentacji i ułatwi ich analizę. Podstawowym atutem tego narzędzia jest jego nieskomplikowane tworzenie. Diagram pokrewieństwa jest stosowany do generowania, zbierania informacji (idei, pomysłów, opinii, koncepcji, uwag itp.), a następnie grupowania ich w pokrewne zespoły na zasadzie intuicyjnych powiązań.

Differentiation focus - To strategia niszy rynkowej zróżnicowanej koncentrycznie.Polega na wyborze wąskiego zakresu rynku, gdzie potrzeby i preferencje nabywców znacznie różnią się od reszty rynku. Umożliwia to znalezienie takiego podsegmentu rynku, gdzie przedsiębiorca może uzyskać przewagę nad konkurentami. Dlatego też firma koncentruje się albo na rynku geograficznym albo na określonej grupie nabywców (zazwyczaj niezbyt licznej) i jednocześnie na określonym asortymencie. Dzięki temu identyfikuje specyficzne cechy produktów najbardziej poszukiwanych i pożądanych przez potencjalnych klientów. Celem tej strategii jest osiąganie założonych przez firmę celów strategicznych poprzez zaoferowanie klientom produktów o dużym zróżnicowaniu ich właściwości. Jest to strategia zorientowana na potrzebę, gdyż stosujące ją firmy muszą być przygotowane do spełnienia całej gamy potrzeb i oczekiwań zgłaszanych przez klientów.Differentiation focus stosuje się przede wszystkim wtedy, gdy nabywcy zwracają szczególną uwagę na właściwości użytkowe produktu.

Dyskretna produkcja - ang.: discrete, charakteryzuje się podziałem na partie produkcyjne, którym odpowiadają zlecenia produkcyjne. Każda partia jest podstawą tworzenia tzw. zlecenia warsztatowego podlegającego indywidualnemu harmonogramowaniu, w wyniku czego powstaje indywidualny harmonogram warsztatowy zlecenia produkcyjnego.

Ekonomiczna wielkość partii - maksymalna liczba jednorodnych elementów wyrobu wykonywanych przy jednorazowym nakładzie czasu przygotowawczo - zakończeniowego na każdą operację występującą w procesie technologicznym.

EPE (every part etery) - Miernik, który informuje, z jaką częstotliwością można produkować dany wyrób w danym strumieniu lub na danym etapie procesu (od jednego punktu różnicowania do następnego). Jego wartość jest ilorazem liczby pozycji asortymentowych oraz możliwej liczby przezbrojeń.

ERP (ang. Enterprise Resource Planning), czyli Planowanie Zasobów Przedsiębiorstwa to system informatyczny, który pozwala w sposób kompleksowy zarządzać zasobami przedsiębiorstwa. ERP posiada zbiór współpracujących ze sobą modułów. Mogą do nich należeć moduły takie jak: produkcja, zapasy, zakupy, sprzedaż, projekty, zaopatrzenie, finanse, płace, kadry, klienci, controlling. ERP obejmuje praktycznie wszystkie aspekty działalności przedsiębiorstwa. Ponieważ systemy te opierają się na wspólnej dla całego systemu bazie danych, to wprowadzane dane np. dostawa materiałów do magazynu są od razu widoczne we wszystkich modułach. Dzięki takiemu rozwiązaniu zasoby przedsiębiorstwa są wykorzystywane optymalnie. A jednocześnie takie rozwiązanie gwarantuje przejrzystość procesów zachodzących w przedsiębiorstwie. Systemy ERP są rozwinięciem systemów MRP i MRPII. Do najpopularniejszych obecnie producentów systemów ERP należą m.in. SAP R/3, Baan, Scala, JD Edwards, IFS Applications, Axapta firmy Microsoft.

FIFO zasada - First In First Out - zasada, zgodnie z którą to co pierwsze weszło do magazynu, powinno też jako pierwsze go opuścić.

FMEA Metoda - metoda analizy błędów i ich efektów. Jest to zestrukturyzowana analiza oceny wielkości potencjalnych błędów i identyfikacji źródeł ich powstawania. Każdy potencjalny błąd jest analizowany pod kątem identyfikacji najbardziej efektywnych działań zapobiegających jego wystąpieniu. Analizę tę wspomaga tzw. formularz FMEA.

FMS - Flexible Manufacturing Systems - Elastyczne Systemy Produkcyjne ESP. Zintegrowane i sterowane komputerowo kompleksy automatycznych urządzeń transportowych i manipulacyjnych oraz obrabiarek sterowanych numerycznie lub komputerowo zdolne realizować produkcję szerokiego asortymentu detali przy często zmieniających się wielkościach serii. Systemy te cechuje łatwość przystosowania się do zmian asortymentu, wysoka jakość i wydajność procesu wytwarzania, niskie koszty magazynowania oraz terminowość realizacji zamówienia.

Główny harmonogram produkcji (MPS, Master Production Schedule) - Procedury MPS przekształcają plan produkcji rodzin produktów w główny harmonogram produkcji sporządzony dla konkretnych wyrobów gotowych; służby szefa produkcji lub logistyki odpowiedzialne są za prowadzenie i koordynację głównego harmonogramu produkcji, na podstawie którego moduł MRP planuje i harmonogramuje potrzeby na elementy-komponenty, w tym również na materiały. Główny harmonogram produkcji stanowi wyposażone w postaci jednostek kompletacyjnych, ilości i terminów wykonania, zestawienie tego, co przedsiębiorstwo planuje wyprodukować. Plan sprzedaży jest prognozą zbytu reprezentującą zestawienie popytu. MPS uwzględnia prognozę sprzedaży w postaci terminów wykonania poszczególnych pozycji, plan produkcji (suma elementów należących do poszczególnych rodzin produktów, musi być równa danym planu produkcji) i inne czynniki tj.: dostępność materiałów, dysponowane zdolności produkcyjne, politykę kierownictwa, cele strategiczne itd.

HACCP to system, który identyfikuje, ocenia i kontroluje zagrożenia istotne dla bezpieczeństwa żywności. Jest to system oparty na prewencji, który rejestruje produkcję w ciągu 365 dni w roku, daje możliwość identyfikacji punktów potencjalnego zagrożenia bezpieczeństwa żywności i oceny występujących już zagrożeń oraz podaje sposoby kontroli i usuwania tych zagrożeń.

źródło: Codex Alimentarius (Kodeks żywnościowy)

Harmonogram produkcji - Wykres obrazujący kolejność i czas trwania poszczególnych czynności w ogólnym planie pracy. Określa dla każdego wydziału zakres prac do zakończenia w danym okresie planistycznym.

Uwzględnia:

1. harmonogramy zadań odpowiednich zleceń,
2. daty ukończenia zleceń,
3. zdolności produkcyjne i wydajności sekcji czy oddziałów,
4. planowane urlopy,
5. remonty
6. i odnośne zobowiązania.

Heijunka, inaczej skrzynka planistyczna - Metoda planowania i poziomowania zarówno wielkości jak i asortymentu produkcji w stymulatorze. Skrzynka ta jest zbudowana w postaci szeregu przegródek przeznaczonych do składowania kart kanban. Przegródki znajdujące się w jednej kolumnie są przeznaczone dla kart, których realizacja ma być przeprowadzona w trakcie jednej podziałki. Dany rząd przegródek służy do składowania kart dotyczących tego samego produktu. Karty kanban umieszcza się w sposób zapewniający wymagane poziomowanie produkcji.

Ishikawy wykres - inaczej szkielet ryby; może mieć zastosowanie do różnych przejawów ludzkiej działalności i różnej klasy problemów firmy. Na wykresie grubość „ość" odwzorowuje znaczenie przyczyny danego działania naprowadzając na rezultat. Jasność prezentacji pozwala łatwo wskazać miejsca o istotnym znaczeniu czy też brakujące elementy.

Jakość - ogół cech i właściwości wyrobu lub usługi decydujących o zdolności wyrobu lub usługi do zaspokojenia stwierdzonych lub przewidywanych potrzeb; potrzeby mogą dotyczyć dostępności, pewności, bezpieczeństwa, wygody itp.

Just in Time (dokładnie na czas) - system zarządzania produkcją, tak, aby zminimalizować czas przebywania materiału w fabryce i produkować tylko to, co zamawia klient. Chodzi o to, że potrzebne do produkcji materiały docierają na stanowisko produkcyjne dokładnie wtedy, gdy są potrzebne i tylko w takiej ilości, w jakiej są potrzebne. System ten pozwala ograniczyć zapasy produkcyjne i w magazynach do minimum, ale wymaga bardzo dobrej synchronizacji dostaw.

Przykład: O godzinie 12 ma się rozpocząć montaż siedzeń do partii samochodów. Zgodnie z zasadą JIT, o tej godzinie powinna podjechać ciężarówka od dostawcy z siedzeniami, które mają być montowane. Mało tego, aby nie tracić czasu na rozładunek i przestawianie przywiezionych elementów, ustawia się je w taki sposób, aby można było od razu je montować. Tzn. siedzenie, które będzie montowane jako pierwsze znajduje się najbliżej drzwi tylnych samochodu. Tak właśnie to wygląda w Toyocie.

Kaizen - japońskiego: ciągłe doskonalenie; idea doskonalenia organizacji na drodze niewielkich lecz ciągłych usprawnień. W proces ten włączeni są wszyscy pracownicy i management wszystkich szczebli. Stanowi odniesienie do poprawy wydajności pracy.

Kanban - znak lub karta, oznacza również system zestandaryzowanych pojemników, do których przypisane są karty oznaczające, co i kiedy produkować.

Kara pieniężna - Jedna z 3 kar porządkowych przewidzianych Kodeksem pracy, jakie pracodawca może nakładać na pracownika z tytułu dopuszczenia się przez tego ostatniego określonych przekroczeń o charakterze porządkowym. Katalog kar porządkowych oraz zasady ich stosowania zostały uregulowane w Kodeksie pracy. Podstawowe regulacje związane z omawianą problematyką znajdują się w Dziale IV, Rozdziale VI zatytułowanym „Odpowiedzialność porządkowa pracowników". Katalog kar porządkowych (art. 108 K.p.) poza karą pieniężną dopuszcza zastosowanie kary upomnienia i nagany.

Karta charakterystyki - substancji niebezpiecznej i preparatu niebezpiecznego - Dokument, który załącza się do materiałów niebezpiecznych wprowadzając je do obrotu. Musi zawierać: dane producenta, importera lub dystrybutora tzn. nazwę lub imię i nazwisko, adres i numer telefonu, a także datę sporządzenia bądź datę aktualizacji. W karcie substancja niebezpieczna musi zostać scharakteryzowana w 16 obszarach:

1. Identyfikacja substancji/ preparatu
2. Skład i informacja o składnikach
3. Identyfikacja zagrożeń
4. Pierwsza pomoc
5. Postępowanie w przypadku pożaru
6. Postępowanie w przypadku niezamierzonego uwolnienia do środowiska
7. Postępowanie z substancją/preparatem i jej/jego magazynowanie
8. Kontrola narażenia i środki ochrony indywidualnej
9. Właściwości fizykochemiczne
10. Stabilność i reaktywność
11. Informacje toksykologiczne
12. Informacje ekologiczne
13. Postępowanie z odpadami
14. Informacje o transporcie
15. Informacje dotyczące przepisów prawnych
16. Inne informacje

Kary porządkowe - System kar, jakie pracodawca może nakładać na pracownika z tytułu dopuszczenia się przez tego ostatniego określonych przekroczeń o charakterze porządkowym. Katalog kar porządkowych oraz zasady ich stosowania zostały uregulowane w Kodeksie pracy. Podstawowe regulacje związane z omawianą problematyką znajdują się w Dziale IV, Rozdziale VI zatytułowanym „Odpowiedzialność porządkowa pracowników".

Odpowiedzialności porządkowej podlegają wszyscy pracownicy, niezależnie od rodzaju zakładu pracy. Dotyczy ona zarówno osób zatrudnionych w przedsiębiorstwach państwowych, jak i osób świadczących pracę na rzecz pracodawców prywatnych. Nie ma również limitu, który ograniczałby stosowanie kar porządkowych u małych pracodawców. Możliwość nakładania kar porządkowych mają również ci pracodawcy, którzy zatrudniają mniej niż 20 pracowników i wobec tego nie mają obowiązku wydawania regulaminu pracy.

Zasada, w myśl której odpowiedzialności porządkowej podlegają wszyscy pracownicy, doznaje pewnych wyjątków. Odpowiedzialności porządkowej nie podlegają w ogóle lub podlegają jej jedynie w ograniczonym zakresie pracownicy mianowani. Wobec nich znajduje co do zasady zastosowanie odpowiedzialność dyscyplinarna. Jest ona regulowana w odrębnych przepisach.

Katalog kar porządkowych został określony w art. 108 K.p., który przewiduje:

1. karę upomnienia,
2. karę nagany,
3. karę pieniężną.

Są to jedyne rodzaje kar, jakie pracodawca może zastosować.

Kluczowy proces - zbiór wzajemnie zależnych, dodających wartości elementów zaprojektowany w sposób pozwalający osiągnąć zadania i cele.

Kody kreskowe - Graficzne odwzorowanie informacji za pomocą kresek i odstępów pomiędzy nimi. Umożliwia kodowanie pewnej informacji, w celu jej późniejszego szybkiego i jednoznacznego odczytu. Kod jako taki nie niesie z sobą żadnej informacji poza wskazanie „szuflady", w której znajduje się zbiór informacji przyporządkowanej danemu oznaczeniu graficznemu. W uproszczeniu można powiedzieć, że kod kreskowy jako obraz graficzny umożliwia nam dotarcie do pamięci komputera. Kody kreskowe wykorzystywane są do identyfikacji towarów znajdujących się w obrocie towarowym. Istnieje wiele standaryzowanych systemów kodów kreskowych, ale najpopularniejszym jest kod kreskowy systemu EAN.

W obrocie towarowym stosuje się trzy typy kodów EAN:

1. EAN-8 - umieszczany na opakowaniach jednostkowych, na których nie może się zmieścić kod EAN-13;
2. EAN-13 - umieszczany na opakowaniach jednostkowych oraz na jednostkowych opakowaniach transportowych (karton, inna jednostka transportowa zawierająca opakowania jednostkowe);
3. EAN-128 - umieszczany na zbiorczych opakowaniach transportowych (paleta, skrzyniopaleta, półpaleta - DHP, itp.).

Komunikacja - ruch lub transmisja informacji; może angażować czas i dystans, np. jeśli człowiek przenosi dokumenty lub też, gdy są transmitowane elektronicznie.

Kontrola - sprawdzenie jakości i ilości produktów lub informacji.

Kontrola wizualna - visual control - zestaw praktyk ułatwiających zarządzanie procesem produkcji poprzez szybkie wykrywanie anomalii procesowych Techniki kontroli wizualnej obejmują: zasadę 5S, sygnalizację świetlną tzw. andony, oznaczenia podłogi, szyldy, graniczne wzory wyrobów, karty Kanban, instrukcje robocze.